Ontstekingen en vruchtbaarheidsproblemen

Ontstekingen en vruchtbaarheidsproblemen

Ontstekingen en vruchtbaarheidsproblemen gaan vaak hand in hand, maar de juiste voeding kan helpen.

Het lichaam is één geheel. Als er ergens iets mis gaat, heeft dat invloed op het hele lichaam. De ziekte van Crohn bijvoorbeeld (een chronische ontsteking van de darm) is niet alleen van invloed op je spijsvertering, maar ook op andere delen van je lichaam.

Ontstekingen en vruchtbaarheidsproblemen

Als er sprake is van een ontsteking wordt je immuunsysteem (afweersysteem) geactiveerd. Dat is op zich een gezonde reactie, maar als het om chronische ontstekingen gaat moet het immuunsysteem constant actief blijven en dat kost veel energie. Die energie moet ergens vandaan gehaald worden en dat kan ook uit de vruchtbaarheidsorganen zijn. Zo is van blaas-, darm- en tandvleesontstekingen bekend dat ze voor vruchtbaarheidsproblemen en zwangerschapscomplicaties kunnen zorgen. Bij een baarmoederontsteking is dat zeker het geval.

Een ontsteking zorgt ervoor dat er allerlei stoffen in je lichaam geproduceerd worden, waaronder cytokinen en prostaglandinen. Dit zijn chemische “boodschappers” die aan andere cellen doorgeven dat er ergens een ontsteking is. Dan beginnen deze cellen op hun beurt weer andere stoffen aan te maken. Zo wordt het afweersysteem in actie gebracht en kan de strijd tegen de ontsteking beginnen.

Cytokinen zijn eiwitten die door verschillende soorten cellen in het lichaam aangemaakt worden. Een ontsteking zorgt ervoor dat de lichaamscellen meer cytokinen gaan produceren. Deze cytokinen zijn onder meer van invloed op het follikel stimulerend hormoon (FSH) dat zorgt voor de rijping van een follikel (onrijpe eicel of eiblaasje) in de eierstokken. Dit remt de eisprong, maar ook de productie van hormonen die van invloed zijn op de vruchtbaarheid.

Prostaglandines zijn lichaamseigen hormonen. Ze werden voor het eerst ontdekt in het prostaatvocht van mannelijke dieren. Maar prostaglandines spelen ook een belangrijke rol tijdens de zwangerschap. Prostaglandine E1 is van invloed op het openen en sluiten van een belangrijke ader, de ductus Botalli of ductus arteriosus, die zorgt voor een gezonde bloedsomloop van de foetus.

Kortom: ontstekingen zijn van invloed op alle lichaamscellen en zodoende ook op de vruchtbaarheid en het verloop van een zwangerschap. Het goede nieuws is dat de productie van deze stoffen beïnvloed wordt door onze voeding.

Schrijf je in voor de GRATIS Vruchtbaarheid Challenge

Bedenk én implementeer JOUW plan voor een Vitaal en Vruchtbaar Lichaam in 7 dagen tijd
  • Dagelijks een korte video boordevol informatie
  • Handige tips om direct mee aan de slag te gaan

Voeding die je beter kunt vermijden

De belangrijkste voedingsmiddelen die kunnen leiden tot ontstekingen en vruchtbaarheidsproblemen, die daarmee samenhangen, zijn:

Suiker

Koolhydraten hebben een slechte naam en koolhydraatarm eten is in. Voor vrouwen lijkt het echter minder geschikt te zijn. Het kan leiden tot gewichtsverlies en amenorroe (het uitblijven van de menstruatie). Maar niet alle koolhydraten zijn goed.

Suikers, zetmeel en vezels zijn de belangrijkste koolhydraten in onze voeding. Zij vormen een belangrijke bron van energie. Normale hoeveelheden suikers uit fruit en groenten leveren geen problemen op, maar toegevoegde suikers doen dat wel. Doorgaans krijgen we meer suiker binnen dan we denken. Suiker is namelijk niet alleen aanwezig in chocolade, snoep en frisdranken, maar ook in producten als ketchup, ontbijtgranen en fruityoghurt. Magere fruityoghurt bevat minder vet, maar het is nog steeds een suikerbom.

Voeding die veel toegevoegde suikers bevat kan leiden tot ontstekingen in het lichaam en insulineresistentie (wat kan leiden tot PCOS en diabetes). Diabetes (suikerziekte) kan ook optreden in de tweede helft van de zwangerschap, de zogenaamde zwangerschapsdiabetes. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor moeder en kind. Zowel de moeder als de baby hebben meer kans om later diabetes te krijgen. De baby is groter dan normaal en daardoor zal de bevalling ook moeilijker verlopen met meer kans op complicaties en blijvend letsel bij het kind. Een grote baby in combinatie met de aanwezigheid van meer vruchtwater zorgt voor meer druk op de baarmoeder, wat een vroeggeboorte voor gevolg kan hebben. Verder kan zwangerschapsdiabetes een vertraagde longrijping bij de baby veroorzaken, wat tot benauwdheid en zelfs tot een zuurstoftekort tijdens de geboorte kan leiden.

Kunstmatige zoetstoffen, zoals aspartaam, zijn niet gezonder dan suiker. Ze verstoren het suikermetabolisme (stofwisseling) en de darmflora. Als je toch kunstmatige zoetstoffen wil gebruiken kun je het beste kiezen voor stevia of xylitol.

Zetmeel

Zetmeel is niet zoet, maar toch een bron van suikers. Het is eigenlijk niet meer dan een hele lange keten van honderden tot wel duizenden stukjes glucose, de energiebron voor onze cellen. Er bestaan verschillende soorten zetmeel: amylopectine en amylose. Die laatste is niet oplosbaar in water en daardoor slecht verteerbaar. Wateroplosbaarheid heeft gevolgen voor de structuur van de zetmeelbron. Om je een voorbeeld te geven; de verhouding tussen amylose en amylopectine bepaald of een aardappel hard- of zachtkokend is; of rijst plakkerig is of juist droogkokend. In principe is zetmeel veel minder schadelijk dan geraffineerde. Het eten van producten met zetmeel leidt niet tot het aanmaken van cytokinen. Vaak bevatten deze producten helaas andere stoffen die wél ontstekingen en vruchtbaarheidsproblemen kunnen veroorzaken. Belangrijke bronnen van zetmeel zijn graanproducten (meel, brood, rijst en pasta), verse groene bladgroenten, wortel- en knolgewassen (wortelen, rapen, pastinaak, radijsjes), aardappelen, peulvruchten, broccoli en pompoen.

Alcohol

In matige hoeveelheden (maximaal vier drankjes per week) gaat alcohol ontstekingen tegen. Als je er meer van drinkt, is het schadelijk voor het immuunsysteem en werkt het menstruatieproblemen in de hand. Alcohol is eigenlijk gewoon vergif voor je lichaam. Daarom laat je lever alle andere taken tijdelijk vallen, zodra je alcohol nuttigt. Die lever zorgt ook voor de werking van je geslachtshormonen. Het afbreken van alcohol kost ook veel tijd en energie. Hoe meer je drinkt, hoe minder energie er overblijft en hoe minder goed je immuunsysteem in staat is om ziekteverwekkers te bestrijden. Alcohol verstoort de darmflora. En ook het afvoeren van afvalstoffen door de lever wordt bemoeilijkt. Bovendien blokkeert alcohol de aanmaak van ontstekingsremmende prostaglandines.

Glutathion (GSH) is een belangrijke stof die ons lichaam zelf aanmaakt. Het komt in bijna alle cellen voor en behoort tot de belangrijkste antioxidanten. Antioxidanten zijn stoffen die vrije radicalen (schadelijke stoffen) tegenhouden. Eén van deze schadelijke stoffen is alcohol. Om alcohol uit het lichaam te verwijderen is veel GSH nodig. Het eten van groenten, zoals artisjok, boerenkool, rucola, broccoli en andijvie, kan de aanmaak van GSH stimuleren. Maar de beste en makkelijkste manier om een tekort aan GSH te voorkomen, is het beperken van je alcoholgebruik.

Alcohol is ook van invloed op je hormoonhuishouding. De balans tussen testosteron en oestrogeen raakt erdoor verstoord. Het lichaam gaat meer oestrogenen en minder testosteron aanmaken. Bij mannen kan dit ertoe leiden dat hun libido en vruchtbaarheid verminderen. Maar ook bij vrouwen kan een verstoring van de testosteron-oestrogeen balans ernstige gevolgen hebben. Meer oestrogenen vergroten de kans op myomen (vleesbomen), borstkanker en eierstokkanker. Verder gaan hoge niveaus van oestrogenen vaak samen met overgewicht, wat ook weer een ongunstige invloed heeft op de vruchtbaarheid.

Granen en gluten

Granen en gluten worden door sommigen als extreem slecht beschouwd en dat is niet zomaar. Het effect van granen op je gezondheid is wel afhankelijk van je gevoeligheid ervoor. Die gevoeligheid wordt deels bepaald door een genetische aanleg, maar zij wordt ook beïnvloed door je spijsvertering. Daardoor hebben sommigen meer last van granen dan anderen. Naar schatting 10% van de vrouwen ervaart er extreem negatieve effecten van. Ongeveer 60% van de vrouwen heeft er matig last van. Behalve problemen met de menstruatie kunnen gluten en granen ook premenstruele klachten verergeren en de kans op endometriose vergroten.

Endometriose houdt in dat weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies (endometrium) buiten de baarmoederholte terecht komt. Dit weefsel zit dan op het buikvlies en/of andere organen in de onderbuik. Het groeit daar, maar het kan ook ingroeien en zorgen voor chronische ontstekingen. Endometriose behoort tot de belangrijkste oorzaken van onvruchtbaarheid.

Gluten kunnen ook leiden tot tal van andere gezondheidsproblemen, waaronder depressies en een verstoorde stofwisseling. Als er een vermoeden is van glutenintolerantie kan dit door middel van een bloedtest of ontlastingonderzoek aangetoond worden. Er kan ook gekeken worden of de klachten verminderen als iemand acht weken of langer een glutenvrij dieet volgt.

FODMaPs

Behalve gluten bevatten granen echter nog meer stoffen die voor ontstekingen kunnen zorgen. Dit zijn de zogenaamde FODMaPs (Fermenteerbare Oligo-, Di- en Monosacchariden, en Polyolen). Zij komen ook voor in groenten en fruit. Bij sommige mensen worden ze niet goed afgevoerd door de darm. Ze blijven dan te lang in het lichaam, waar ze gaan gisten en ontstekingen kunnen veroorzaken.

Zuivel

Ook bij zuivel kan een voedingsintolerantie optreden. Dit wordt een koemelkallergie genoemd. Niet de suikers of de vetten zijn dan het probleem, maar een eiwit dat A1 caseïne heet. Maar ook hier is niet iedereen gevoelig voor. Sommige mensen kunnen A1 caseïne makkelijker afbreken en afvoeren dan anderen. Zij kunnen gewoon zuivel gebruiken, terwijl anderen dat beter niet kunnen doen.

Voor een koemelkallergie bestaat geen bloedtest. Het is goed om er alert op te zijn bij klachten, zoals luchtweginfecties, astma, eczeem en keelamandel- of oorontstekingen. Misschien had je hier alleen als kind last van en lijkt het alsof je er overheen gegroeid bent. Maar dezelfde ontstekingsreacties kunnen ervoor zorgen dat vrouwen later alsnog last krijgen van een pijnlijke of onregelmatige menstruatie of een premenstrueel syndroom (PMS).

Als je allergisch bent voor koemelk kun je rijst-, kokos- of amandelmelk drinken. En als je toch gewone zuivel wil gebruiken, kies dan voor melkproducten van Jersey koeien (A2 melk) of waterbuffels.

Roomboter heeft weliswaar een hoog vetgehalte, maar bevat weinig caseïne en daardoor leidt het gebruik van roomboter meestal niet tot ontstekingen. Ook bevat boter vitamine A, D, E en K2, iodine en selenium. Het bevat ook goede vetten, de zogenaamde medium-keten-tryglyceriden (medium chain of MCT). Bovendien bevordert het eten van boter een gezonde stofwisseling en het afvoeren van afvalstoffen. Roomboter, vooral biologische grasboter, is dan ook veel beter dan bewerkte producten, zoals margarine of halvarine.

Transvetten en oliën

Transvetten komen voor in bewerkte plantaardige oliën die gebruikt worden als frituur-, bak- en braadvetten. Ze zijn te vinden in fastfood, snacks en gebak. Ze zijn niet alleen goedkoop, maar verbeteren ook nog de houdbaarheid van het product. In verschillende landen, waaronder Zwitserland, Denemarken, IJsland en Oostenrijk, is het gebruik van transvetten verboden. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) mogen we maximaal twee gram transvetten per dag eten. Dat is ongeveer 1% van onze totale calorie-inname per dag. Eet een plakje cake en je hebt al 4 gram transvet binnen.

Omega-6 vetzuren zijn gezond als ze in kleine hoeveelheden gebruikt worden. In grote hoeveelheden stimuleren ze de productie van prostaglandines die ontstekingen bevorderen. Dit in tegenstelling tot omega-3 vetzuren die de aanmaak van ontstekingsremmende prostaglandines stimuleren. Daarom is het beter om geen bewerkte plantaardige oliën te gebruiken, maar om te kiezen voor boter, olijfolie, kokosolie en avocado. Omega-3 olie vind je ook in (vette) vis en schaaldieren, eieren en biologisch vlees.

Voedingsmiddelen die ontstekingen tegengaan

De volgende voedingsmiddelen kunnen helpen om ontstekingen en een overbelast immuunsysteem te voorkomen:

  • Plantaardige eiwitten, zoals die te vinden zijn in verse groene bladgroenten, knoflook, uien, zaden, pitten en algen.
  • Groenten, zoals artisjok, boerenkool, rucola, broccoli en andijvie.
  • Omega 3-vetzuren. Zij komen voor in (vette) vis, boter, eieren, biologisch vlees, olijfolie, kokosolie en avocado.
  • Verse groene kruiden (zoals peterselie, koriander, tijm, basilicum en rozemarijn), maar ook gember, kurkuma en Provençaalse kruiden bevatten veel antioxidanten;
  • Vitamine D halen we vooral uit het zonlicht en maar voor een klein deel uit de voeding. Een supplement kan nodig zijn, maar overleg eerst met je huisarts.

Samenvattend kunnen we stellen dat chronische ontstekingen een aanslag kunnen plegen op je gezondheid. Ze zorgen voor verstoringen en uitputting van het immuunsysteem. Daardoor hebben ze invloed op het hele lichaam, ook op de vruchtbaarheid en een goed verloop van de zwangerschap. Gezonde voeding is van groot belang om ontstekingen en vruchtbaarheidsproblemen tegen te gaan. Een aantal voedingsmiddelen kan beter vermeden worden, omdat ze ontstekingen, problemen met de stofwisseling en een verstoorde hormoonbalans kunnen veroorzaken. Andere voedingsmiddelen werken juist ontstekingsremmend.

About The Author

Jenaida

Sinds 2010 heb ik mij gespecialiseerd in voeding, leefstijl en mindset als medicijn. Mijn missie als fertiliteitsarts is om stellen met vruchtbaarheidsproblemen te helpen om op een natuurlijke manier hun kinderwens in vervulling te laten gaan.

Geef een reactie